Het juiste gasmengsel bepaalt je veiligheid, helderheid en decompressie. In deze praktische gids zie je wanneer je lucht, nitrox, trimix of heliox inzet, welke standaardgassen per diepte gangbaar zijn en waar je op let bij planning, analyse en labeling.
Onder water sturen gaskeuze en mengverhoudingen je partiële zuurstofdruk (PO2), narcotische belasting (END) en decompressieverplichtingen. Een doordacht gasplan start met een doel-PO2 voor de bodemfase, een acceptabele END en voldoende reserve voor noodgevallen. Combineer dat met een realistische gasverbruiksschatting en duidelijke rollen in het team, zodat je ruim binnen je certificering en procedures blijft.
Realtime gasbeheer in het water wordt ondersteund door duikcomputers met luchtintegratie, vooral bij multi-gas profielen.
Lucht bevat circa 21% zuurstof en 79% stikstof. Recreatief is dat prima, maar bij toenemende diepte nemen stikstofnarcose en decompressielast toe.
Nitrox (bijv. EAN32 of EAN36) verhoogt het zuurstofpercentage en verlaagt zo de stikstofbelasting. Je profiteert van kortere decompressie of langere nultijden, maar je maximale diepte wordt beperkt door de MOD op basis van gekozen PO2.
Trimix voegt helium toe om de narcotische werking van stikstof te verminderen. Normoxic trimix (bijv. 21/35, 18/45) is geschikt voor middeldiepe technische duiken, hypoxic trimix (bijv. 15/55, 12/65) voor grotere dieptes met travel- en decompressiegassen.
Heliox (zuurstof en helium) heeft geen stikstof en wordt vooral in zeer diepe of commerciële duikomgevingen gebruikt waar maximale helderheid essentieel is.
Veel teams gebruiken standaardgassen om planning, analyse en teamafstemming te vereenvoudigen. Onderstaande voorbeelden zijn gangbaar in technisch duiken. Pas altijd toe binnen je training, bereken MOD en END voor jouw profiel en check lokale procedures.
| Dieptebereik | Bottom gas | Doel-PO2 / END | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Tot 30 m | EAN32 | PO2 ~1.4 bar, END 30 m | Minder stikstofbelasting dan lucht. In stroming of langer bodemtijd vaak favoriet. |
| 30 – 40 m | Trimix 21/35 | PO2 1.3 – 1.4 bar, END 30 m | Brede inzetbaarheid, helder hoofd en beheersbare decompressie. |
| 40 – 50 m | Trimix 18/45 | PO2 1.3 – 1.4 bar, END 30 – 33 m | Veelgebruikt op wrakken met gematigde deco. |
| 50 – 60 m | Trimix 15/55 | PO2 1.3 bar, END 30 m | Diepe profielen met substantiële decompressie. |
| Dieper dan 60 m | Hypoxic trimix (bijv. 12/65 of 10/70) | PO2 1.2 – 1.3 bar, END 24 – 30 m | Vereist travel gas voor afdaling en uitgebreide deco. |
| Optioneel tot 30 m | Triox 30/30 | PO2 ~1.3 bar, lage END | Alternatief voor extra helderheid in koud of veeleisend water. |
Gebruikelijke decompressiegassen: EAN50 op 21 m en zuurstof 100% op 6 m voor efficiënte stopprofielen, mits opgeleid en geschikt voor de omstandigheden.
Analyseer elke cilinder met een gekalibreerde O2-analyzer, label duidelijk met FO2, MOD, datum en initialen, en laat een buddy kruischeck uitvoeren voor de duik.
Recreatief duiken gebeurt vooral met lucht of nitrox zoals EAN32 of EAN36 voor minder stikstofbelasting. In technisch duiken gebruik je trimix-varianten om narcose te beperken en decompressie te sturen. Heliox komt vooral voor in zeer diepe of commerciële duiken.
Trimix bestaat uit zuurstof, helium en stikstof. Typische standaardmengsels zijn 21/35, 18/45 en 15/55 voor middeldiep tot diep, en 12/65 of 10/70 voor hypoxic profielen. De keuze hangt af van gewenste PO2, END en geplande diepte-tijd.
Gasnarcose is het verdovende effect van met name stikstof bij toenemende druk, wat je waarneming en besluitvorming kan verminderen. Het risico neem je terug door helium toe te voegen (trimix), je END te beperken en te duiken binnen je training en plan.
