Partiële druk klinkt theoretisch, maar onder water bepaalt het direct hoe veilig je duikt. Het verklaart waarom stikstofnarcose op diepte toeneemt, waarom te veel zuurstof tot zuurstofvergiftiging kan leiden, en hoe Nitrox (EAN32) je bodemtijd beïnvloedt. In deze gids leg ik kernachtig uit hoe partiële druk werkt, welke partiële zuurstofdruk (PPO2) veilig is, en hoe je zelf simpele berekeningen maakt met lucht en Nitrox.
Een duikgas is een mengsel van gassen. Volgens de Wet van Dalton is de totale druk van het mengsel gelijk aan de som van de partiële drukken van de afzonderlijke gassen. Simpeler: de partiële druk van een gas = fractie van dat gas x absolute druk.
Op zeeniveau is de absolute druk ongeveer 1 bar. Lucht bevat circa 21% zuurstof en 79% stikstof. De partiële zuurstofdruk (PPO2) aan de oppervlakte is dan 0,21 bar (0,21 x 1). Op 10 meter diepte verdubbelt de absolute druk naar 2 bar, maar het zuurstofpercentage blijft 21%. De PPO2 wordt dan 0,42 bar (0,21 x 2). Zo nemen alle partiële drukken lineair toe met diepte, terwijl de percentages gelijk blijven. Dit principe gebruik je voor alle mengsels, van perslucht tot Nitrox en trimix.
Voor recreatieve duiken wordt doorgaans een werklimiet van 1,4 bar PPO2 aangehouden en een absolute maximumlimiet van 1,6 bar alleen voor noodgevallen of korte blootstelling. Ga je daarboven, dan stijgt het risico op hyperoxie (zuurstofvergiftiging), wat plotseling en zonder waarschuwing tot bewustzijnsverlies kan leiden.
Veelgebruikte richtlijnen:
Let op mogelijke symptomen van een dreigende zuurstofvergiftiging (VENTID):
Zie je deze signalen of naderen jouw berekende waarden 1,4 bar, ga ondieper en herbekijk je gasplanning. Met EAN32 ligt de MOD voor 1,4 bar rond 33-34 meter; die grens respecteren is essentieel.
Meer achtergrond over veilige grenzen en blootstelling: PPO2-limieten en CNS/OTU-exposure.
Formule: partiële druk = fractie gas (FO2) x absolute druk (bar). Absolute druk op diepte = (diepte/10) + 1.
| Diepte (m) | Absolute druk (bar) | PPO2 lucht 21% | PPO2 EAN32 | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 1,0 | 0,21 | 0,32 | Oppervlak |
| 10 | 2,0 | 0,42 | 0,64 | 2 bar op 10 m |
| 30 | 4,0 | 0,84 | 1,28 | Onder 1,4 bar met EAN32 |
| 34 | 4,4 | 0,92 | 1,41 | MOD EAN32 ≈ 33-34 m (1,4 bar) |
Met lucht bereik je 1,4 bar PPO2 pas rond 57 meter (niet geschikt voor recreatieve duiken en beperkend door stikstofnarcose). Met EAN32 ligt de limiet veel ondieper, waardoor strikte dieptecontrole noodzakelijk is.
Niet alleen zuurstof telt. De partiële stikstofdruk (ppN2) stijgt ook met diepte en beïnvloedt stikstofnarcose. Veel duikers merken vanaf circa 30 meter al duidelijk effect met lucht; dit is mede afhankelijk van individu, temperatuur en taakbelasting. Wil je begrijpen hoe stikstofopname je nultijden beïnvloedt? Lees: Wat is NDL bij duiken?
Hypoxie (te lage PPO2) is vooral een risico met mengsels met lage zuurstoffractie, bijvoorbeeld bij trimix, heliox of bij verkeerd gasgebruik aan de oppervlakte of ondiep. Daalt de PPO2 onder circa 0,16 bar, dan neemt het risico op bewustzijnsverlies toe. Controleer daarom altijd je gas, etikettering, duikcomputer en setpoints (bij rebreathers), en volg een erkende opleiding voor het betreffende gasmengsel.
Hanteer 1,4 bar PPO2 als werklimiet en maximaal 1,6 bar voor korte, gecontroleerde blootstelling. Plan je diepte en MOD hierop en blijf binnen je opleiding en ervaring.
Op zeeniveau is de partiële zuurstofdruk ongeveer 0,21 bar (21% van 1 bar). Onder water neemt dit lineair toe met de absolute druk.
De partiële druk is de drukbijdrage van een individueel gas in een mengsel. Je berekent die met: fractie van het gas x absolute druk.
Op 10 meter diepte is de absolute druk circa 2 bar. Daarmee verdubbelen de partiële drukken van alle gassen ten opzichte van het oppervlak.
Wil je zeker weten dat je uitrusting, duikcomputer en gasplanning kloppen bij jouw type duiken? Neem contact op met Scuba Shack voor persoonlijk advies over geschikte uitrusting en opleidingen.
