Te snel opstijgen is een van de grootste vermijdbare risico’s bij duiken. Je lijf heeft tijd nodig om opgeloste stikstof veilig kwijt te raken. Ga je te vlug, dan kunnen stikstofbellen en uitzettende lucht ernstige schade veroorzaken. De sleutel: gecontroleerd opstijgen, je duikcomputer volgen en standaard een veiligheidsstop maken. Hieronder lees je precies waarom, hoe snel je mag opstijgen en hoe je dat in de praktijk beheerst.
Onder verhoogde druk lost er tijdens het duiken extra stikstof op in je bloed en weefsels. Bij het opstijgen daalt de omgevingsdruk en wil die stikstof eruit. Als je langzaam opstijgt, kan je lichaam stikstof via de longen afvoeren. Ga je te snel, dan vormen zich microbellen die kunnen uitgroeien tot schadelijke bellen: decompressieziekte. Bedenk ook dat de relatieve drukverandering het grootst is in de ondiepe meters. Juist de laatste 10 meter vragen dus de meeste controle en geduld.
Decompressieziekte: doordat stikstof te snel uit oplossing komt, ontstaan gasbellen in bloed en weefsel. Klachten variëren van gewrichtspijn en jeuk tot neurologische uitval en ademhalingsproblemen. Behandeling is vaak recompressie in een decompressiekamer. Voorkomen doe je door langzaam op te stijgen, je duikcomputer of duiktabellen te volgen en altijd een veiligheidsstop te maken. Meer achtergrond over decompressie en opstijgsnelheid.
Longoverdruk en arteriële gasembolie: houd je je adem in tijdens opstijgen, dan kan uitzettende lucht longweefsel beschadigen en lucht in de bloedbaan persen. Adem daarom altijd door, regel je drijfvermogen actief en voorkom ongecontroleerd positief drijfvermogen.
Volg altijd de conservatiefste limiet: die van je duikcomputer. Als vuistregel geldt bovendien niet sneller dan de kleinste belletjes. Maak standaard een veiligheidsstop om je lichaam extra tijd te geven om stikstof af te voeren. Dit lukt alleen met een solide gasplanning.
| Richtlijn | Waarde | Opmerking |
|---|---|---|
| Max. opstijgsnelheid (opleiding) | 18 m per minuut | Algemene bovengrens uit basisopleidingen |
| Duikcomputer | 9-10 m per minuut | Volg altijd je computer als die strenger is |
| Vuistregel | Kleinst zichtbare belletjes | Ga nooit sneller dan je fijnste luchtbelletjes |
| Veiligheidsstop | 3-5 min op 5 m | Verplicht bij veel computers, altijd verstandig |
Blijf na de duik gehydrateerd, vermijd alcohol en zware inspanning. Vliegen na duiken verhoogt het risico op decompressieklachten: wacht bij voorkeur minstens 12 uur na één recreatieve duik en 24 uur na meerdere of diepe/decompressieduiken. Twijfel je over klachten na de duik, neem dan direct contact op met een arts of duikmedische dienst.
Te snel opstijgen vergroot twee hoofdrisico’s: decompressieziekte door stikstofbellen en longoverdruk door uitzettend gas. Langzaam en gecontroleerd opstijgen, doorademen en een veiligheidsstop beperken die risico’s aanzienlijk.
Hanteer maximaal 9-10 m per minuut als je duikcomputer dat aangeeft, en nooit sneller dan de kleinste belletjes. De algemene opleidingslimiet van 18 m per minuut is een absolute bovengrens, geen doeltempo.
Stop direct je opstijging, ontlucht je BCD, ga kort iets dieper tot het alarm stopt en hervat daarna langzamer. Respecteer eventuele opgelegde stops en blijf rustig doorademen.
Wil je je opstijgcontrole perfectioneren? Volg een PADI-opleiding of -specialty bij Scuba Shack in Eindhoven en oefen met professionele begeleiding.
