Zuurstof houdt je in leven, maar onder water kan een te hoge partiële zuurstofdruk gevaarlijk worden. Zuurstofvergiftiging kent twee vormen: acuut in het centrale zenuwstelsel (CNS) en pulmonale schade bij langdurige blootstelling. Met inzicht in ppO2, MOD en heldere preventieregels voorkom je incidenten bij lucht-, nitrox- en rebreatherduiken.
De partiële druk van zuurstof (ppO2) stijgt met de diepte. Adem je een gas met een bepaalde zuurstoffractie, dan bepaalt de omgevingsdruk hoe hoog de ppO2 wordt. Overschrijd je veilige ppO2-limieten of blijf je te lang op verhoogde ppO2, dan kan zuurstof giftig werken. Dit risico speelt bij verrijkte lucht nitrox, 100 procent zuurstof tijdens decompressie of surface oxygen, en bij rebreathers wanneer de setpoint te hoog is of controle faalt. Op grotere dieptes helpt trimix de ppO2 binnen veilige grenzen te houden.
CNS-zuurstofvergiftiging treedt meestal op bij relatief korte blootstelling aan hoge ppO2-waarden. Richtlijnen in de duikpraktijk hanteren vaak maximaal 1,4 bar tijdens de werkfase en 1,6 bar bij decompressie (zie ppO2-limieten en CNS/OTU-exposure). Het gevaar is acuut: een plotselinge stuiptrekking onder water kan tot verlies van het ademautomaat en verdrinking leiden. Het risico neemt toe door factoren als CO2-opbouw, koude, stress, inspanning en het overschrijden van de maximum operating depth (MOD) van je gas.
Zie of voel je vroege signalen, beëindig de duik direct, verlaag je ppO2 door minder diep te gaan of over te schakelen naar een gas met lagere zuurstoffractie, en stijg rustig op binnen je procedures. Bij een aanval onder water: help de ademautomaat in de mond te houden indien mogelijk, voorkom een ongecontroleerde stijging, en zorg na de aanval voor een gecontroleerde opstijging en drijfvermogen aan de oppervlakte. Laat het slachtoffer altijd medisch beoordelen.
Deze vorm ontstaat door langdurige blootstelling aan verhoogde ppO2, vaak vanaf ongeveer 0,5 bar gedurende vele uren. Het is vooral relevant bij lange technische decompressies op zuurstof of tijdens medische zuurstofbehandeling. Typische klachten zijn droge hoest, geïrriteerde keel, benauwdheid en pijn op de borst. Pulmonale effecten zijn doorgaans niet acuut levensbedreigend en verbeteren na het stoppen met zuurstofblootstelling en rust, maar ze beperken wel je longfunctie en duikcapaciteit. Recreatieve duiken binnen MOD en tijdslimieten lopen dit risico zelden.
Risico’s minimaliseer je met strak gasmanagement en duikplanning:
Wil je dit gestructureerd leren en MOD’s veilig berekenen? Volg de PADI Nitrox Specialty.
Snelle MOD-checks voor populaire mengsels:
| Gas | MOD bij ppO2 1,4 bar | MOD bij ppO2 1,6 bar |
|---|---|---|
| Lucht 21 procent O2 | 56 m | 66 m |
| EAN32 | 34 m | 40 m |
| EAN36 | 29 m | 34 m |
Dat is schade door te hoge partiële zuurstofdruk. Acuut geeft het CNS-klachten tot stuiptrekkingen, langdurig kan het je longen irriteren en je longfunctie verminderen.
Vroege signalen zijn tunnelzicht, oorsuizen, misselijkheid, spiertrekkingen rond ogen en lippen, prikkelbaarheid en duizeligheid. Soms volgt zonder waarschuwing een stuiptrekking.
Nee. Duikersziekte is decompressieziekte door gasbellen na een drukval. Zuurstofvergiftiging ontstaat door te hoge ppO2. Beiden vereisen directe actie, maar de oorzaken verschillen.
Onder water ben je afhankelijk van ademgas. Zonder werkende gasvoorziening is overleving minutenwerk. Oefen altijd buddychecks, gasreserves en noodprocedures.
